De 7 beste lenzen voor portretfotografie

Voor een klassiek portret pak je de 50 mm. Op 24 mm moet je zo dicht op je model gaan staan dat de neus en het voorhoofd groter worden weergegeven dan ze zijn, wat gezichten onvoordelig maakt. Een 50 mm geeft op full frame een perspectief dat dicht bij het menselijk oog ligt en waarmee je op anderhalve meter afstand kunt werken. Een 24 mm gebruik je bewust voor omgevingsportretten, waarin de plek net zoveel vertelt als de persoon.

Tussen 50 en 135 mm, gerekend naar full frame, met 85 mm als het meest gebruikte punt. Onder de 50 mm kom je te dichtbij en gaan gezichten vervormen. Boven de 135 mm sta je zo ver weg dat contact met je model lastig wordt. Fotografeer je op APS-C, deel deze getallen dan door 1,5 bij Sony, Nikon en Fujifilm of door 1,6 bij Canon. Een 56 mm op APS-C komt zo uit op 84 mm equivalent.

Een 70-200 mm is een telezoom die je gebruikt wanneer je afstand tot je onderwerp hebt of nodig hebt. Voor portretwerk zet je hem rond 85 tot 135 mm en fotografeer je buiten, waar de ruimte er is. Daarnaast wordt hij veel ingezet voor sportfotografie, bruiloften en evenementen, omdat je vanaf één plek kunt kadreren zonder te verplaatsen. De keerzijde is het gewicht: zulke zooms wegen doorgaans meer dan een kilo.

Voor een enkel portret werkt f/1.8 tot f/2.8 het prettigst. Daar is de achtergrond al zacht en blijft er genoeg scherptediepte over om beide ogen scherp te krijgen. Draai je helemaal open naar f/1.4, dan zit vaak alleen de wimper scherp en de oogbol net niet. Voor twee personen ga je naar f/4, voor een groep naar f/5.6 of f/8, anders staat de achterste rij onscherp.

Bokeh is het Japanse woord voor de manier waarop een lens onscherpte weergeeft. Het gaat niet om de hoeveelheid onscherpte, maar om het karakter ervan: zacht en rond, of hoekig en rommelig. De vorm van het diafragma bepaalt veel. Negen of elf afgeronde lamellen houden lichtpuntjes rond, zeven rechte lamellen maken er zevenhoeken van. Ook het optische ontwerp telt mee, want sommige lenzen geven een harde ring rond onscherpe lichtvlekken.

Niet de lens vervormt, de afstand doet dat. Om met een groothoeklens een gezicht formaatvullend te krijgen, moet je op een halve meter gaan staan. Op die afstand is de neus verhoudingsgewijs veel dichter bij de camera dan de oren, waardoor hij groter wordt afgebeeld. Fotografeer je met dezelfde 24 mm vanaf drie meter en snijd je achteraf bij, dan klopt het perspectief gewoon. Alleen heb je dan veel minder pixels over.

Nodig is het niet, handig wel. Bij een geposeerd portret op statief, met een model dat stil zit, haal je met handmatig scherpstellen en focus peeking prima resultaten. Zodra er beweging in komt, kantelt dat. Op f/1.8 en twee meter afstand is je scherptediepte een paar centimeter, en een model dat licht naar voren leunt zit er dan al naast. Oogherkenning op een moderne body corrigeert dat continu.

De cropfactor vertelt je hoeveel beeld de kleinere sensor wegsnijdt ten opzichte van full frame. Bij Sony, Nikon en Fujifilm is die 1,5, bij Canon 1,6. Een 85 mm gedraagt zich op zo’n body dus als 127 tot 136 mm, wat binnenshuis onwerkbaar lange afstanden oplevert. De scherptediepte verandert daarbij ook: een f/1.4 op APS-C geeft ongeveer de achtergrondscheiding van een f/2 op full frame. Wil je de klassieke portretlook op APS-C, kies dan rond 56 mm.